است كه براى پايدارى آن مقرر نموده است . شما به پيمانهاى صلحى كه ميان دول بزرگ و كوچك جهان بسته مىشود ، نگاهى بيفكنيد . كداميك از اين صلحها و سازشها ، واقع‌بينانه است ؟ آيا پيمان صلح همواره ميان دو متخاصم متعادل و برابر است ؟ و يا اينكه غالبا صلح ميان دو جناح قدرتمند و ناتوان مطرح است ؟ آيا هيأت نظارت ، افراد بىطرفى هستند و در داورى و حل و فصل خصومت ، جاى پايى براى منافع خود ندارند ؟ يا اينكه تمام پيمانها و عهدها و قراردادها پيش از آنكه متخاصمين از مفاد آنها آگاه شوند ، به وسيلهء دولتهاى بزرگ جهان تنظيم مىگردد ، و امضا و اجراى آن به متخاصمين واگذار مىشود . مفسران سياسى جهان ، همگى به صراحت مىگويند : برقرارى صلح در هر نقطه از نقاط جهان ، جز با سازش دولتها و ابرقدرتهاى بزرگ جهان ، صورت نمىپذيرد . حتى برقرارى صلح خاورميانه در صورتى به نتيجه مىرسد كه سران دو اردوگاه شرق و غرب درباره آن به توافق برسند . بنابراين ، چنين صلحهاى تحميلى دور از هرگونه واقع‌بينى بود ، و هرگز به ثمر نمىرسد و صلح پايدار و استوارى نخواهد بود . تلاش براى صلح صلح از مفاهيم و ارزشهاى اخلاقى اسلام است كه با وجود شرايط ياد شده ، از فرايض بزرگ مذهبى شمرده مىشود و در اين